Quinta-feira

Quen é Xoán Bernárdez?



Nacín en Marín o día 5 de abril de 1936. Os meus pais eran entón mestres de escola nas aldeas de Pardavila e Santa María do Campo, pertencentes ó mesmo Concello. Foi nestes lugares, e polo contacto cos rapaces dos mesmos, onde deprendín a falar e a amar o galego.

En xaneiro de 1943, pouco antes de cumprir os sete anos, a miña familia trasladouse a Dornelas, unha parroquia das inmediacións do aeroporto vigués de Peinador, naquel intre aínda en fase de construcción. Ós dez anos ingresei no Instituto "Santa Irene" de Vigo, onde fixen o Bacharelato, que rematei en xuño de 1953, na derradeira das promocións do chamado "Plan 1938". Tres anos despois, e mentres estaba a estudiar Maxisterio na Escola Normal de Pontevedra, aprovei unhas oposicións para Auxiliar Administrativo da "Caja de Ahorros y Monte de Piedad Municipal de Vigo", hoxe Caixanova, na que, en xaneiro de 1957, dei comezo a miña vida laboral. Alí tiven a fortuna de coñecer a Xaime Isla Couto, Asesor Xurídico da entidade, e a través del, a relacionarme cunha boa parte da intelectualidade galega. Posteriormente, fixen amizade co Padre Seixas quen, no mes de xullo de 1969, me converteu nun dos primeiros en se casar en galego, bautizando e inscribindo, tamén na nosa fala, ó meus fillos, Paulo, Adrián e Sabela.

Entre 1990 e 1995, e sen deixar de traballar, fixen a licenciatura de "Xeografía e Historia" na Universidade de Vigo. Pouco despois, ó chegar ós sesenta anos, e a causa da fusión que se estaba a artellar entre as tres Caixas do sur de Galicia, fun, o mesmo que outros moitos compañeiros, prematuramente xubilado, cando acadara a categoría de "Xefe de Sección". Esta nova situación permitiume facer o Douturamento da mesma carreira, no período 1996-1998. Resido en Vigo dende 1952, e son lector xa dende moi neno. Responsable, a miña nai, incansable devoradora de libros e excepcional narradora de contos, quen soupo orientarme dende o primeiro momento seleccionándome as obras máis axeitadas para conseguir unha formación equilibrada. Na actualidade posúo uns oito mil libros, e moitísimos máis "cómics".

Outras das miñas afeccións foron os deportes, dos que practiquei: fútbol, atletismo, balonmán, hockey-sala, hockey sobre herba, e tenis. Así mesmo, fun presidente do "Colexio de Árbitros de Balonmán", anos 1962-64, e colaborei en "Faro de Vigo", "Faro Deportivo" e "El Pueblo Gallego", ó longo de moito tempo, facendo as crónicas sobre Hockey. Dirixín o semanario "Galicia Social" no período 1964-68, en el publiquei a miña traducción dos evanxelios á nosa fala. En 1965 fun co-fundador da "Asociación Cultural" de Vigo, por decisión da cal pasei a colaborar, entre 1965 e 1975, na emisión "Raíz e Tempo", en "La Voz de Vigo", a primeira que se fixo en galego despois da Guerra. O meu traballo consistiu na confección duns oitocentos capítulos compendiando a Historia de Galicia. Estes capítulos foron sucesivas veces repetidos tanto en "La Voz de Vigo", coma en "Radio Ecca".

Dirixín, así mesmo, a revista "Latexo", dos empregados de Caixavigo, cousa que aconteceu ó longo dos períodos 1966-1970, e 1993-1997. O cine, a música, e as viaxes, figuran tamén en lugares preferenciais na miña escala de valores, tendo percorrido todos os lugares que se relacionan tanto coa temática das miñas novelas coma cos traballos de investigación efectuados. Respecto á miña incursión no planeta da literatura, e deixando á parte as arrepiantes, e inéditas, historias que se me ocorreron entre os dez e os quince anos, ou as cativas colaboracións ás que me acabo de referir, o meu primeiro traballo serio foi "Un home de Vilameán. Anatomía de revolución Irmandiña", publicado en Montevideo en 1976. Os demais foron aparecendo máis tarde, pouco a pouco, así coma os premios: "Patronato da Cultura Galega de Montevideo", 1975, "Accesit do Modesto R. Figueiredo", 1983, "Galicia", de Investigación, 1984, "Casa de Galicia de León", 1984, "Xerais", 1986, "Xesús Taboada Chivite", de Investigación, 1992, "Narrativa do Concello de Vilalba", nos anos 1993 e 1999, "Teatro", da Universidade de Vigo, 1998, "Segundo Premio Historia Medieval de Galicia", 2002, "Traducción", da Universidade de Vigo, 2003, e outros de menor entidade, como o do "130 aniversario de "Faro de Vigo", ou diversos accesits de contos de "O Facho", da Coruña, e do "Centro Galego de Baracaldo", e outros que sinto non lembrar agora. A Real Academia Galega nomeoume Académico Correspondente o 22 de febreiro do 2003.

Actualización: 25-6-03


Principais Premios e Distincións Literarias:
1974: Patronato da Cultura Galega de Montevideo.

1984: "Galicia" de Investigación da Universidade de Santiago.

1985: "Casa Galicia", de León.1985: "Premio Xerais" de narrativa.

1992: "Taboada Chivite" de Investigación.1993: "Con callo de Vilalba" de narrativa.

1999: "Concello de Vilalba", de narrativa.

2002: "Segundo Premio de Historia Medieval" da Editorial Toxosoutos, Noia.

2003: Premio de Tradución da Universidade de Vigo.
Finalista do Premio de Ensaio Breve "Ramón Piñeiro".
Finalista do Premio de Investigación "RamónPiñeiro".-Nomeado Académico Correspondente da Real Academia Galega o 22-2-03.

De menor entidade, premios e accesits:
"Modesto R. Figueiredo" ,"130 aniversario Faro de Vigo".

De Contos de "O Facho" da Coruña e do "Centro Galego de Baracaldo".

De Teatro, "Universidade de Vigo".

PRINCIPAIS OBRAS PUBLICADAS:
1975: Un home de Vilameán: Anatomía da Revolución Irmandiña. (Premio Patronato da Cultura Galega de Montevideo) Publicado polo Patronato da Cultura Galega e por Edicións Xerais: 11 edicións.-Novela histórica do tempo das revoltas irmandiñas do século XV.

1983: ¡Ouveade, naves de Tharsish! (Edicións do Castro)-Novela histórica ambientada no mundo das colonizacións do século VI aC. Ricardo Carballo Calero adicoulle un comentario titulado "De Erín a Babel".

1984: Homo Sapiens. (Accesit "Pedrón de Ouro")(Editorial do Castro, e Ed.Xerais). Dúas Edicións.-Relato de ficción situado nunha tecnificada Unión Europea de mediados do sécalo XXI. Fora escrita uns dez anos antes da obtención do premio.

1985: Vento do Norte, vento do Sur. (Premio de narrativa "Casa Galicia", de León) (Biblioteca Virtual Galega).-Un pato que simultanea a súa existencia entre os Fiordos noruegos e as Rías Baixas galegas.

1986: No ano do Cometa. (Premio Xerais de Novela) (Ed. Xerais) Dúas edicións.-Novela histórica do tempo do compromiso matrimonial do rei García cunha filla de Guillermo de Normandía. O protagonista participa na conquista de Inglaterra por este, no 1066, o ano no que aparecen o corneta Halley, e efectúa na abadía de Glastonbury unha pescada á procura da realidade histórica do rei Artur.

1986: Pescudas nas orixes do mito de Tristán e Iseu. (Agalia, núm. 5)-Sobre as conexións históricas e literaria deste héroe medieval, e a Pedra de Tristán, de Cornualla.

1990: Galicia no século VI aC., segundo a "Ora Marítima" de Rufo Festo Avieno. (Premio Galicia de Investigación da Universidade de Compostela)Estudio histórico-xeográfico sobre esta controvertida narración, e a localización dos lugares que nela se describen. Trátase do máis vello documento no que aparecen datos acerca de Galicia.

1990: Exipto, a viaxe perdida de Egeria. (Agalia, n° 21, e Biblioteca Virtual Galega) )-No que resta do relato de Egeria avírtense datos dunha anterior viaxe súa por Exipto, dous anos anterior. O traballo trata de reconstruir esta primeira e perdida viaxe con base ao que a autora repite, así como co que da súa obra recolleron Valerio do Bierzo (fins do VII), e o monxe italiano Pietro Diácono (princios do XII),ademais dun exame ocular dos lugares que aquela describe.

1991: 0 incógnito monte Zephiro da "Ora Marítima". (Agalia n° 26, Latero n° 8 e Biblioteca Virtual Galega). Dúas edicións.-Traballo de campo á procura da localización deste accidente xeográfico, de grande importancia para situar os distintos topónimos da Ora Marítima.

1992: ¡Xerusalén, Xerusalén! ... (Ed. Do Cumio)-De peregrinaxe en Israel no ano 1967, o protagonista vese envolto na Guerra dos Seis Días, e no enfrontamento árabe-israelí. Vinte anos máis tarde, visita as persoas que entón coñecera e advirte que as cousas non mudaran nin melloraran substancialemente.

1992: 0 descubridor que chegou do frío. A viaxe de Cristovo Colón a Islandia. (Agalia n° 31 e Biblioteca Virtual Galega).(Extracto do traballo que merecen o premio de Investigación "Taboada Chivite", en Verín)-Pescudas arredor da afirmación colombina de que viaxou máis alá de Tile no ano 1477.

1993: Big-Bang. (Premio de narrativa Concello de Vilalba) (Edicións Xerais).-Relato de Ciencia Ficción no que un grupo de astronautas, sometido a unha situación límite de supervivencia, acaba por se converter en testemuña da convulsión que acaba coa vida dos dinosauros no planeta no que se atopan e ofrece posibles respostas a diversos interrogantes científicos.

1997: A expedición luso-danesa ó noroeste atlántico. ¿Alcanzaron América os portugueses antes do que Colón?. (Agalia núms. 49 e 53 e Biblioteca Virtual Galega)-Investigación sobre a data e o destino da expedición denominada de Pinningh e Pothorst máis alá de Grenlandia, con antetioridade ao ano 1481.

1998: Aproximación espacio-temporal. La fidelidad geográfica en Manuel Gago. (En "El Guerrero del Antifaz. 50 años. Vol. 2") . Quirón Ediciones-A xeografía e os feitos recollidos acerca deste personaxe de ficción, resultan sorprendentemente acordes coa realidade.

1999: Nada novo baixo o sol: a lexitimación do poder a través da arte na Roma de Augusto.(Agalia n° 58 e Biblioteca Virtual Galega). -Estudio acerca de como Augusto utilizou a arte para convencer os seus súbditos da súa lexitimidade.

2000: Xeografía do mito de Tristán e Iseu. (En "Estados dedicados a Ricardo Carvalho Calero". Tomo II)(Parlamento de Galicia. Universidade de Santiago de Compostela).-Novas aportacións acerca da autenticidade xeográfica dos relatos sobre Tristán, con percorridos polos lugares que neles aparecen, así como sobre a historicidade do rei Marc Cunomoro, o esposo de Iseu.

2001: A Saga da Illa sen Noite. (Premio Concello de Vilalba de narrativa) (Ed.Toxosoutos). (Traducida ao Castelán no 2004)-Reconstrucción novelada da exploración e a colonización de Islandia a partir do ano 864, así como da xesta de supervivencia do seu primeiro habitante, Nattfari, só nela ao longo de 20 anos.

2001: Antes da invención de América. As descubertas precolombinas do século XV (Baseada na Tese de Licenciatura) . (Universidade de Vigo).-Acoplo análise sobre as posibles viaxes transoceánicas do sécalo XV, e da posible identidade entre a que Colón afirma ter efectuado en 1477, a dano-portuguesa de Piningh e Pothorsth, anterior a 1481, e a de Johannes Scolvus "circaannum 1476".

2001: Vidas Paralelas: Alexandre-Augusto. A arte ao servizo do poder. (Ed. Toxosoutos)-Comparación das vidas, as obre e as inquedanzas destes dous sobranceiros personaxes da antigüidade.

2001: O valedor do Reino. (Premio de Teatro da Universidade Vigo) (Biblioteca Virtual Galega Universidade da Coruña).-Peza en catro actos sobre a vida e os feitos do bispo don Cresconio, conselleiro e amigo do rei don García, no século XI.

2001: O día de despois do sexto día. (Biblioteca Virtual Galega, da Universidade da Coruña).-Relato de Ficción acerca dunha suposta apocalipse final do xénero humano.

2002: A Batalla de Rande. (Latexo núm. 38, 2ª época). Estudio acerca dos preliminares, e do combate.

2002: A Etapa portuguesa de Colón e a súa viaxe ultra Tile. (Premio de Investigación "Taboada Chivite") (Editorial Galaxia)-Edición completa e actualidaza do traballo premiado no ano 1992, e publicado agora coa axuda da Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo, Dirección Xeral de Promoción Cultural da Xunta de Galicia e do Concello de Verín.

2003: O comezo da nosa Idade Media. A Gallaecia que se emancipou de Roma (Segundo premio Historia Medieval de Galicia, 2002, e Segundo Premio de Investigación Antonio Fraguas 2002) (Toxosoutos)(Traducida ao castelán no 2004)

2003: "A cuestión da celtidade de Galicia" (Revista "Casa da Gramática", de Noia, núm. 16, e Biblioteca Virtual Galega).Estudo histórico acerca de canto de celta pode ser atopado e defendido en Galicia.

2003: "CHRONICA HERMERICI". Premio de tradución da Universidade de Vigo (Edicións Xerais).(Reconstrución, con base a textos amigos, da Crónica do primeiro rei da Gallaecia, a partir do ano 411).

2003: "Consideracións acerca de Baiona e do Rei Afonso" (Revista de Estudios Miñoranos, n° 3).-A fundación e o xurdimento da denominación de Baiona á luz dos documentos históricos.

2003: "Os Ollhos da Historia. A Cartografía, dos seus inicios, as decisivas contribuições do portugués "Planisferio Cantino" (1502). (Agalia 75/76)Un repaso ao mundo da cartografía ata o ano 1502.

2004: El inicio de nuestra Edad Media. La Gallaecia que se emancipó de Roma. (Versión en castellano)

2004: Saga de la Isla sin noche. (Versión castellana)2004: Idacio Lémico: Chronica (379-469)Texto latino, tradución e comentarios históricos da Crónica deste autor nacido na Gallaecia (Centro Ramón Piñeiro. Xunta de Galicia)

2004: "A Carta de París, considerada como de Cristóbal Colón" (Revista Alameda de Noia núm.15, Biblioteca Virtual Galega)Estudio sobre este vello documento cartográfico, e conclusións acerca do mesmo.

2005: O rei Artur. Mito e Realidade (Edit. Galaxia) (Finalista do premio de Ensaio Ramón Piñeiro)-Análise das lendas e das obras que comprende o Ciclo Artúrico, así como a pescuda, a través dos textos, cartularios, excavacións e inscricións, así como da topografía, próximos ao seu tempo para acadar a reconstrución da realidade histórica máis asumible acerca deste personaxe.

PUBLICACIÓNS DE MENOR ENTIDADE: CONTOS:

1969: A nave do lonxano país. (Reeditado no 1994).

1970: O neno que soñou cunha illa. (Reeditado no 1973).

1972: Harmaggedon

COMENTARIOS MONOGRÁFICOS:

1979: De Péndulos e de Templarios (En "Voz e Voto", homenaxe a Celso Emilio Ferreiro, no X aniversario do seu pasamento) (Reflexión acerca do "Pendulo de Foucault" de Humberto Eco.

1983: Compostela, capital de Galicia (Premio 130 aniversario de Faro de Vigo). (Faro de Vigo).

1985: O mito artúrico na nosa Literatura (Follas Secas, núms. O e 1).

1993: Expedición Aconcagua (Latexo, 4, 2 época).

1994: Takla Mohammad (Latexo, 8).

1994: Recoñecemento de Haroald Godwinson (Latexo, 10)

1995: Revolución na Galaxia Guttenberg (Latexo, 11).

1995: Cisne cuello negro (Latexo, 11).

1995: Os fillos de Breoghan (Latexo, 11).

1995: Noite de San Xoán (Latexo, 12)

1996: A conspiración de Catilina (Latexo, 14).

1997: Ha muerto Burne Hogarth, el mejor dibujante de Tarzán (Latexo, 14).

1996: Prisciliano en Tréveris (Latexo, 15).

1996: Samuel ben Nagrella (993-1056). (Latexo, 17).

1996: ¿Atópase en Francia a tumba de Cristo? (Latexo, 17).

1996: El teatro Dramático de Estocolmo (Latexo, 17).

1997: Fóisenos o grande filólogo Joan Coromines. (Latexo,18)

1997: Carl Sagan, el soñador de las estrellas (Latexo, 18)

1997: El centenario del Cómic, una celebración convencional que no convence (Latexo, 18)

1997: Fernando Pessoa (1888-1935). (Latexo, 20).

1999: Os devanceiros: Reflexión apresurada sobre o noso pasado celta. (En "A Peneira, 15 anos)

1999: "Recordando Jesucristo Superstar" (Huella, O).

1999: "Un paseo pola cultura do País" (Encrucillada,111).

1999: "De Historia e de Presente". (Encrucillada, 112).

1999: "Resumo de Aconteceres". (Encrucillada, 113).

1999: "Compendio de Estío". (Encrucillada, 114).

1999: "Un repaso ó presente, cunha lembranza". (Encrucillada, 115)

2000: "Panorama Cultural". (Encrucillada, 116).

2000: "De Cronos e de Calendarios". (Encrucillada, 117).

2000: "Aquel Primeiro Día das Letras galegas". (Encrucillada, 118).

2000: "Humanidades?: si, gracias". (Encrucillada, 119).

2001: "Altamira: cento corenta séculos vos contemplan". (Encrucillada, 120)

2001: "Terceiro Milenio?". (Encrucillada, 121).

2001: "Baiona e o rei Alfonso". (Encrucillada, 122).

2001: "A precariedade de certas riquezas" (Encrucillada, 123).

2001: "Dúas pequenas consultas". (Encrucillada, 124).

2001: "Manuel María". (Homenaxe a Manuel María. A.C. Xermolos e Ed. Ophiusa).

2001: "Falemos hoxe de moedas". (Encrucillada, 125).

2002: "Euro, Euro ,Euro ". (Encrucillada, 126).

2002: "A Batalla de Rande". (Latexo, 38).

2002: "A Bibliotea Virtual Galega". (Encrucillada, 127).

2002: "Erre que erre"... (Encrucillada, 128).

2002: "A batalla de Rande e o Capitán Nemo" (Encrucillada, 129)

2002: "Santos, magosto, Samáin" (Encrucillada, 130).

2003: "Cando un mestre se vai" (Encrucillada, 131)

2003: "A Torre de Hércules, Patrimonio da Humanidade"(Encrucillada, 132)

2003: "Fines Terrarum" (Encrucillada, 133)

2003: "De Vita Brevi" (Encrucillada, 134)

2003: "Un ano do Prestige" (Encrucillada, 135)

2003: "Isidoro de Sevilla". (Biblioteca Virtual Galega)

2004: "Cando os mundos baten" (Encrucillada, 136)

2004: "Unha lanza por Suso" (Encrucillada, 137)

2004: "Cen anos do Ulysses" (Encrucillada, 138)

2004: "Ocapitán Nemo en Galicia" (Encrucillada, 139)

2004: "O país dos mil ríos" (Encrucillada, 140)

2005: "O Ordo Prophetarum de Compostela" (Encru, 141)

2005: "Aquel premonitorio soño de Maquiavelo"(Encrucillada, 142)

2005: "As humanidades en horas baixas". (Encrucillada 143)

2005: "Sumario estival, unha esperanza e unha queixa" (Encrucillada 144)

VIAXES

1985: Bretaña, revisitada. (Follas Secas, n° 4).

1985: A Maxia e o engado de Stonehenge (Latexo n° 2, segunda época)

1986: Irlanda. Xubileu Joyciano. (Follas Secas, n° 6).

1993: Xacobeo-93: Cantando bajo la lluvia (Latexo, 5).

1994: Túnez. O mundo de Luke Skywalker. (Latexo, 6).

1994: Islandia, un mundo de aventura. (Latexo, 7).

1995: Rodar , patrimonio Mundial. (Latexo, 10).

1995: Irlanda: Slainte. (Latexo, 11).

1995: Xacobeo- 95: Por tierras de Aragón y Navarra (Latexo, 12)

1995: Spitzberg, a un paso do Polo Norte. (Latexo, 12).

1996: O deserto do Neguev. Nacer de Novo. (Latexo, 14).

1997: Xacobeo-96: Por tierras de León y el Bierzo. (Latexo, 17)

1997: Al-Fayyum: contémplanvos 40 séculos. (Latexo, 19)

1997: Gales: Croeso i Cymru. (Latexo, 20).

1997: Xacobeo-97: Por tierras de Navarra, La Rioja y Castilla. (Latexo, 21).

Terça-feira

A seducción e o engado do exótico. O deserto do Néguev

No segundo día do percorrido polo Néguev, cando nos atopábamos a poucos quilómetros de Eilat, a nosa furgoneta derrapou. Saiu da estrada, e deu seis ou sete voltas sobre si mesma, rebotando nun par de ocasións contra a parede de pedra situada á dereita da estrada. Angustiosa sensación de impotencia a miña, mentres presentía a cada rebolo, a inexorable chegada da Parca. Afortunadamente, coma se nos protexera algún propicio «dxinn» do deserto, e aínda tendo en canta a aparatosidade do accidente e de que fumos repetidamente golpeados por asentos, rodas, maletas e paredes do vehículo, ninguén recibiu máis que uns simples cortes nas pernas e algúns negróns. Mais o transporte quedou inservible, e houbemos de chegar a Eilat facendo auto-stop. Acompañábanme na furgoneta, Shimon, o chofer, Thomas, un rabino húngaro, a súa esposa Esther, e Margaret, unha rapaza inglesa que falaba tamén portugués.
Aquela noite, parcialmente recuperados xa do susto e dos hematomas, Thomas e Esther -admirable muller, pendente sempre de axudar aos demáis- creron conveniente brindar por ter saído tan ben librados daquela terrible proba. En realidade era coma se naceramos de novo. Atopábamonos no hotel «Coral Sea» e celebrábamos o sabath ceando á luz das velas. Erguín entón a miña copa, e, póndome en pe, dixen con certa solemnídade: «Le haim», -Pola vida- un vello brinde xudeu. «Le haim», repetiron eles, visiblemente satisfeitos de que tamén eu o coñecese.
Vista de Eilat á noite
*****

Néguev significa «seco» e, á vez, «sur». Este deserto está situado na parte meridional de Israel, e ten unha extensión de 12.200 Km2. «Bismillah ar-Rahmanar-Rahim». «No nome de Deus, Clemente e Misericordioso»: Cando o Todopoderoso creou o mundo, tomou o vento e dixolle: «¡Faite home!» E do vento, por vontade de Deus, naceu o beduino. Despois, colleu unha flecha e fixo o corcel do deserto. Con el poideron estes homes habitar as espidas parameiras e os desolados areais que lles corresponderon no reparto da Terra. Logo, a súa farturenta imaxinacion encheu estes lugares de suntuosos pazos de mármore ou de alabastro, cúpulas douradas, e portas de zafiro, entre regatos murmurantes, árbores de amiscle ou mirra e aves cantoras. A realidade, sen embargo, é ben distinta.
Os desertos moi poucas veces resultan ese fascinante mundo de área, oasis e caravanas, con lúas prendidas no ceo ou nas copas das palmeiras. E si xa son escasos os que se axeitan a ese paradigma, o do Néguev menos aínda. Nel os beduinos viven, si, en tendas escuras, entre asnos, camelos e algunhas palmeiras, mais contan tamén con tractores, cisternas portátiles ou antenas de televisión. No Néguev hai novas e industriosas cidades, conduccións de auga, marquesinas de vidro ó longo das súas estradas, e estacións de servizo con aire acondicionado e música ambiental. Morfolóxicamente o Néguev e unha chaira de coor do mel, con outeiros, vermellos, amarelos ou escuros, de pedernal, caliza, creta, dolomita ou granito. Chans empedrados, dunas, pedras esculpidas, rochas lañadas polo vento, e picos, rabuñados todos eles por un labirinto de brancos e retortos «wadis», con pelouros nas súas ribeiras e illados tamarindos e matogueiras no seu interior.
Lombas de poo, terrazas, cráteres, caborcos, térras ermas, e un aire seco, aquecidos por un sol continuamente chantado no medio do seu ceo abrancuxado. Asi me foi dado a min contemplalo. Antes da formación do estado de Israel, en 1948, vivian no Néguev menos de 15.000 beduinos nómadas, e uns centos de xudeus, distribuidos en quince «kibbutzim». Hoxe pasan de 20.000 os beduinos, e de 300.000 os israelis, a maioria procedentes do norte de África, que viven da explotación dos singulares recursos deste territorio. Beersheba é o seu núcleo principal. Unha cidade na que viven inmigrantes de máis de setenta países, cunha florecente industria -cerámica, tecidos, alimentación, utillaxe, pequeña metalurxia, pesticidas, etc.- universidade, hospital, escola de medicina, conservatorio de música, escola de danza, e centro orquestal e de arte. En Beersheba están tamén as oficinas da maioria das compañías que exploran a potasa, os fosfatos, o bromo, o magnesio, o sal e a cal, tanto do Néguev coma do inmediato Mar Morto.
Rúa e Universidade Ben Gurion de Beersheva
Nela celebran ademáis o seu mercado, con todo o seu exotismo e colorido, os beduinos. Isto acontece os xoves. Outras cidades do Néguev son, Arad, Yeroham, Dimona, Mitzpe Ramón ou Eilat. Existen tamén moitisimos «kibutzim» e «moshavim», cooperativas agricola-industriais explotadas por dende unhas ducias a varios centos de persoas, auténticos gromos de futuras cidades. Nas súas explotacións pódense ver, coma unha curiosidade, tractores con aire acondicionado. Amigamente, os nabateos, os constructores da famosa cidade de Petra, utilizando a irrigación por escorrentia, conseguiron fornecer neste deserto todas as súas necesidades.
Na actualidade, ademáis de resucitar esta técnica, os israelíes están a aclimatar nel cabras de Chipre e do Kalahari, e avestruces. As primeiras, ademáis de posuír unha dieta máis lixeira, son capaces de beber auga salobre, e a súa producción leiteira é superior á das súas outras conxéneres. Por outra banda os avestruces aportan cincuenta ovos de dous quilos ao ano, e ademáis carne de baixas cabrias, apta para persoas con problemas circulatorios. E experiméntase tamén con árbores de laboratorio capaces de adaptarse á súa cativa humidade: 200 milímetros de precipitación anual en Beersheva, e 50 mm. en Eilat, no sur. A linde oriental do Néguev é o Mar Morto, un dos puntos máis singulares de todo o planeta. Situado na xigantesca falla que vai do Tauro a África Central, este pequeño mar interior, ten a súa superficie a uns 400 metros por debaixo do nivel do Mediterráneo.
As súas augas non se poden beber, nin cheirar, son seis veces máis salgadas que as do noso Atlántico, impenetrables para o ollo human, e conteñen cantidades inmensas de bromuro e cloruro de magnesio. Isto trae coma consecuencia que resulte imposible poder mergullarse nelas, así como a aparición de formacións salinas coma os «icebergs» do grabado. No extremo septentrional do Mar Morto, atópanse as covas de Qumrán. Nelas Jbi onde, ala polo ano 1946, atoparía Mohamed ad-Dib os revolucionarios manuscritos que tanto veñen dando que falar dende entón aos investigadores.
Xoán Bernárdez

Domingo

A propósito de Mahmud Ahmadineyad

Sorprende por demais que alguén como Mahmud Ahmadineyad, presidente, en teoría democráticamente elixido, do Irán, un país cunha extención de 1.633.188 km2, 75 millóns de habitantes e grandes recursos naturais, faga constante obstentación dunha aversión e dunha virulenta hostilidade contra o pequeno estado de Israel, pouco maior que a metade de Galiza e uns seis millóns de cidadáns, en parte desértico, ademais, e que, por non contar, non conta sequera con suficiente auga para lle facer fronte ás súas necesidades.

Detrás desta negativa actitude súa agóchase claramente, o recorremento, como xustificación, á manipulación de informes falsos, entre eles o da negación do Holocausto. Ao mesmo tempo, e tal como outros fixeron moito antes ca el, Ahmadineyad trata de lle ofrecer ao seu pobo un enemigo a quen aborrecer e a quen culpabilizar dos graves problemas sociais diarios que ameazan ao Irán, e que el non é quen de solucionar. Como escribiu Will Eisner no ano 2004, moi pouco antes de morrer: "Para que un g
rupo de xente deprenda a odiar a outro, insínaselle unha mentira que exacerbe o seu odio e xustifique a conspiración. Trátase dun obxectivo fácil, porque o enemigo sempre é o outro".

Agora ben, a estas alturas da situación que vimos comentando, ninguén pode estár seguro de se a actitude do presidente Ahmadineyad é pura demagoxia, á procura de enaltecer aínda máis ás tropas que, con certa frecuencia fai desfilar por diante del -como outros fixeran tamén antes-, ou como un xeito de se xustificar con elas. Porén, as súas ameazas contra Israel non poden ser tomadas como unha trivialidade. O poder absoluto non produce froitos demasiado apetecibles.

Non coñezo ningunha das falas que se utilizan no Irán. Mais si sei da expresión árabe "Al Saffati", "O Sanguinario", que non me gustaría que acabase por terlle que ser aplicada, con maiúsculas, algunha vez a Ahmadineyad.
Xoán Bernárdez

Sábado

Xoán Bernárdez na videoteca da AELG

Quarta-feira

A "Carta de París", considerada como de Cristóbal Colón


A "Carta de París", considerada como de Cristóbal Colón

Quinta-feira

Xoán Bernárdez fala sobre Israel no seu 60 aniversario


Se queres recibir de balde o dvd coa charla-coloquio de Xoán Bernárdez presentado por Natalia Costas sobre o 60 aniversario do Estado de Israel podes facelo enviando un correo a: amizadeconisrael@yahoo.es

Domingo

No ano do cometa


Edicións Xerais
ISBN: 8475078311.
1ª edición (1987).
.
No ano do cometa, trasládanos á Europa de 1066, cando, trala morte do rei Edward o Confesor, se abre un dos pleitos sucesorios máis sanguentos da historia. A aparición do cometa Halley nese mesmo ano, será interpretada como signo favorable á invasión de Inglaterra planeada polo duque Guillerme de Normandía. Galicia non está exenta desta aventura e na trama xoga un papel importante o intento do rei García de casar cunha nobre saxona. Bernárdez reflecte na novela o ambiente de terror e pánico que se apoderou das Illas Británicas por mor da aparición do cometa Halley, nun tempo no que aínda estaban cercanas as " razzias " do caudillo árabe Almanzor e o sentimento de angustia e apocalepse que o fin do primeiro milenio produciu no occidente cristiano. Bernárdez constrúe a súa novela sobre a base destes feitos reais, reconstruídos tanto a través de estudios realizados por autores modernos, como da análise dos textos contemporáneos, así como da comprobación ocular dos lugares onde aqueles aconteceron.

Quinta-feira

Eu xa non me atopo nun sitio coma ese


Parto da suposición de que a asociación "pro israelí" á que se refire Ramón Muñiz debe de tratarse da "Asociación Galega de Amizade con Israel", acerca da cal debo de dicirlle que nos seus estatutos non se fala tan só do dereito do pobo de Israel a existir, senón tamén do que teñen os palestinos a ter o seu propio estado. A "Asociación de Amizade Galiza-Israel", á que me gabo de pertencer, non é, pois, como afirma no seu artigo, unha entidade "favorable exclusivamente á parte israelí", aínda que haxa quen o pense así.


Estou completamente de acordo con vostede en que calquera nacionalista debe de sentirse "antiimperialista, anticolonialista, e defensor da liberación dos pobos asoballados". Esas deben de ser as súas principais angueiras. En troques xa atopo moito menos fundamentada a súa afirmación de que Israel sexa un pobo deshumanizado e opresor, mentres que o palestino, "desestructurado, desfeito, humillado, empobrecido, desesperanzado e sen máis axuda que a dos seus propios remedios", teña nesta escena o papel de "víctima", correspondéndolle a Israel o de "verdugo". Como moito, tal vez se poida admitir que hai cousas boas e cousas malas tanto por parte de uns coma de outros.


Supoño que a través das miñas palabras estará a advertir que tamén son nacionalista. E sono dende hai moito tempo. Tanto que, sendo aínda moi novo, seguía abraiado canto estaba a acontecer en Terra Sata, agardando que chegara a paz e que, con ela, os dous pobos puidesen liberarse da tutela británica. Por iso, cando a ONU decidiu, en novembro de 1947, dividir o país, conferindo aos xudeus as terras da súa propiedade, e aos árabes as súas, pensei que, por fin, chegaba o remedio para aquela situación. Fora este un labor sumamente laborioso, aínda que non perfecto, xa que deixaba a algúns árabes na parte israelí, e aos cen mil xudeus da Xerusalén occidental, ademais de algúns outros pequenos enclaves, na árabe. Mais abría un camiño á esperanza


Desgraciadmente, como é sabido, na noite do 14 para o 15 de maio de 1948, momento no que os britanicos abandonaban Palestina, e era proclamado o estado de Israel, os exércitos de seis países árabes atacaron a este coa declarada intención de borralo do mapa. E o mesmo aconteceu despois, nas guerras de 1956, 1967 e 1973.


Porén, ningunha de tales confrontacións resolveron nada, xa que a tensión continúa, e a paz parece aínda lonxe. Evidentemente Hamás e Hizbullah están a xogar ben as súas cartas, e cos seus "mártires" suicidas, e cos seus escudos humanos conseguen que haxa quen pense que son eles os coitados, mentres que celebran no medio de grandes amosas de ledicia os atentados que cometen os seus seguidores. Mais tampouco debemos de esquecer que contan con moita máis axuda que esa dos "seus propios remedios". Porque están a recibir diñero, moito diñeiro, aínda que non o dediquen a hospitais, medicinas ou a axudar ao seu pobo, senón que, por medio del conseguen que os medios fagan alarde dunha descarada e parcial publicidade ao seu favor. Hamás e Hizbullah están armados "ata os dentes", e os seus mísiles, os seus foguetes, e os seus obuses continúan a caer sobre as colonias e as vilas israelís próximas á fronteira un día si e outro tamén. Todo se atopa na mesma situación que a que, en 1966, fixo cantar a Adamo, no seu "Inch'Allah": ..."sur cette terre d'Israël il y a des enfants qui tremblent": "nesta terra de Israel hai nenos que tremen". Porque daquela, o mesmo que hoxe, tremían os nenos sobre os que caían bombas e obuses, e tiñan que vivir e durmir en bunkers e refuxios. Por motas voltas que se lle pretenda dar á situación, Israel, para sobrevivir, non ten máis remedio que tomar medidas que lle permitan defenderse dos seus inimigos.


Tampouco se pode negar que existen xentes, dunha e outra banda, que están a traballar pola paz e por acadar acordos. Mais seríamos necios se pecháramos os ollos e pretendésemos ignorar que unha grande parte dos árabes segue aferrollada a aqueles "non" da súa Conferencia de 1967 en Khartum: "non negociar", "non á paz", "non recoñecer a Israel". ¿Que futuro se pode agardar de semellante actitude? Sinceramente, penso que non é ese o camiño. Que existen outros demóstrannolo os decisivos acordos de paz que con Israel firmaron despois Exipto e Xordania.


Agora ben, a miña posición a este respecto xa deixou de ser "chocante". Xa non milito no BNG. Xa non me atopo, pois, "nun sitio coma ese". Despois de dez anos nas súas filas dinme de baixa voluntariamente hai un ano. E non só pola súa irracional postura en contra da existencia de Israel, senón porque me alertou, primeiro, o feito de que algúns dos seus dirixentes sinalasen, como modelo a seguir, o do tiránco réxime do Irán, e arrepiáronme despois os seus ¡viva Palestina!, que, para min, foron tanto como se aprobaran o terrorismo árabe que está a abanear o mundo: Torres Xemelgas, Metro de Londres, Estación de Atocha, Restaurante "El Descanso" de Barajas, bombas en Casablanca, Alxer, Exipto, Líbano e Irak, ou canto está a acontercer no Sáhara, por citar nada máis que algúns casos dos últimos anos. Cousas que me convenceron de que non estaba no lugar axeitado.
Xoán Bernárdez. Artigo publicado no semanario

A PENEIRA

Sexta-feira

A Batalla de Rande

A Batalla de Ran

Quinta-feira

Xerusalén, Xerusalén!

A Porta de Damasco, en Xerusalén, no ano 1967

"Pouco despóis detivémonos para xantar. "Ó descer do vehículo deime case de fuciños con algo absolutamente inesperado. Un rótulo comercial que en hebreu, en árabe, e en inglés, anunciaba: "VIGO FASHIONS". "Lino varias veces para ter a seguridade de non engañarme. Qué significado podería ter esta denominación? Había moitos Vigo no mundo. Ademáis dos nosos, contábanse media ducia, polo menos, en Italia. A maioría dos emigrantes teñen o costume de utilizar os nomes queridos. Toda América do Sur está chea de exemplos. Pola contra, os que retornan, adovían as nosas rúas con exóticos topónimos procedentes dos lugares onde permaneceron. O responsable daquel "Modas Vigo", moi ben podía atoparse neste caso. Mais, de qué Vigo se podía tratar?
"Achegueime. O edificio tina un par de alturas, fachada acristalada e balcón. No escaparate exhibíanse panos e traxes de home..."
Tirado da contracapa do libro.
.
Xerusalén, Xerusalén! foi editado por Edicións do Cumio (1992) e foi froito dos coñecementos, e da visión sobre o fervedeiro de Oriente Medio, acadados polo autor ao longo das súas moitas viaxes a Israel. Desde a súa primeira visita en 1967 na que a súa estadía coincidiu coa Guerra dos Seis días.

O Rei Artur


Editorial Galaxia
Colección
Ensaio
240 páx.
Rústica con lapelas
PVP: 16.30 €
ISBN: 978-84-8288-847-7
Data publicación: outubro 2005
1ª Edición

.
O mito do rei Artur é unha das máis cobizosas creacións da cultura europea. A tradición artúrica é o resultado da fusión de múltiples elementos ao longo dun período de tempo que vai dende o principio da Idade Media ata os nosos días. Dende Cunqueiro a Ferrín, a presenza dese mito fundacional na cultura galega é expresión da súa universalidade.O amigo Merlín, a Táboa Redonda, a corte de Camelot, Guenevere e Lancelot, Perceval, a espada Excalibur e a busca do Graal forman parte da historia do rei Artur. Un mito, que desde a época celta ata hoxe, se converteu no símbolo da procura do coñecemento. Neste libro téntase deslindar o que hai nel de realidade histórica e o que ten de narrativa lendaria. Celtas, xermánicos e despois cristiáns, amais de rituais e didácticas milenarias, acabaron por construír un dos relatos máis fascinantes da nosa cultura.

Big-Bang


Edicións Xerais
Vigo, 1996
ISBN 84-7507-977-6
.
Nesta novela estructurada en catro capítulos titulados e un apéndice, cóntase a viaxe dun grupo de astronautas a un planeta para recuperar a uns compañeiros desaparecidos. Ó mesmo tempo que esta expedición, prodúcese un choque espacial que fai desaparecer tódalas formas de vida dun planeta. A lenta e progresiva transformación do medio, a capacidade de adaptación a un medio adverso, a evolución das especies, dentro da que os saurios acadan un especial tratamento, son cuestións que merecen a atención de Xoán Bernárdez Vilar e centran o contido da novela. As relacións humanas, restrinxidas a un círculo embrionario, enlazan e navegan por todo o desenvolvemento narrativo e o autor vese na necesidade de botar man dos máis sofisticados avances da técnica científica para preserva-la súa conservación.